Mardin’de ilk gün gezerken, tepedeki Mardin kalesini çarşıdaki esnafa sorduğumuzda, çocukken çıkıp oynadıklarını ama 1980 darbesi sonrası askeri bölge olarak yasaklandığını anlatıyorlar. Aramızdaki bir arkadaşımızın sağladığı özel izin ile kısa bir süre kaleye çıkma, Mardin’i kaleden seyretme fırsatımız  oluyor.

Mardin kalesinden manzara

Mardin kalesinden gördüğümüz uzaklardaki mezarlık hem müslüman hem de hıristiyan insanlar için ortak olarak kullanılıyor. Bir camisi ve bir de kilisesi var.

Dönüş vakti gelmeden çarşı-pazar gezmelerine ve alışverişe başlıyoruz. Mardin pazarındayız. Çuval çuval zeytinleri görünce şaşırdığımı itiraf etmeliyim. Mardin’de zeytin görmeyi hiç beklemiyordum!

Zeytin

Mardin pazarında zeytin alışverişi

Baharatlar, ev yapımı salçalar, kurutulmuş sebzeler, neler var neler…

Maviş badem şekeri!!! Mavi renkli olması ilk başta garip geliyor ama orijinal badem şekeri mavi oluyormuş; İstanbul’da biz alana kadar bekleyen şekerler bayatlayıp beyazlaşıyormuş. Ne kadar mavi o kadar taze yani 🙂 Gerçekten de aldığımızda boncuk renginde olan şekerler bir kaç gün sonra beyazlaştı.

Revaklı çarşı ve diğer tüm dükkanlar tek tek gezilmeli. El dokuması şallar, şahmeran işlemeli panolar, mırra ikramında kullanılan bakır fincanlar, bakır cezveler her biri ayrı güzel.

Midyat’da da doyamadığımız el emeği göz nuru gümüşler, çeşit çeşit takılar ve telkariler…

Dar Mardin sokaklarında gezerken Mardin’li kızların gözlerinin bakışlarının da ne kadar etkili olduğu eminim gözünüzden kaçmayacak. Sizin şaşkın hayranlığınızın farkında olan nerdeyse her dükkan işin sırrını orijinal rimellere bağlayacak ve oracıkta kendinizi bir tabureye oturmuş elinizde ayna gözünüze rimel çektirirken bulacaksınız.

Mardin çarşıları

Mardin çarşıları

Rengarenk sabunlardan da almalısınız:

  • Beyaz renkli badem sabunu saç dökülmesine karşı;
  • Sarı renkli bıttım sabunu kepeğe karşı;
  • Yeşil renkli menengiç sabunu sivilceye karşı;
  • Beyaz renkli defne sabunu kuru cilt temizliğinde ve
  • Siyah renkli  zeytinyağı sabunu yağlı cilt temizliğinde öneriliyor

Başka başka:

  • Şami eşekler: Beyaz renkli ve daha iri olan bu eşekler Belediye’de kadrolu olarak çalışıyorlar ve tarihi Mardin’in dar sokaklarında çöp topluyorlar. Şam’dan geldikleri için isimlerine “şami” deniyor.

Mardin belediyesinin kadrolu Şami eşekleri

Mardin belediyesinin kadrolu Şami eşekleri

  • Mardin il nüfusu: 83bin
    Önceleri nüfusun %80’i Süryani imiş. 1915 sonrası dışa göç olmuş (Almanya, Kanada ve İstanbul). Günümüzde Mardin’de 80 Süryani aile yaşıyor.
  • Süryanilerde yaygın isimler: Yakup – İshak ve Gabriel (cebrail meleği)
  • Süryanice Sami dil ailesinden gelir: Aramice -> Süryanice -> Arapça birbirinden türemiş dillermiş
  • Bölgedeki pagan dinler:

– Semsi: Güneşe taparlar

– Sabi: ay-güneş – gezegen tanrılarına taparlar (merkezleri: Urfa-Harran bölgesi)

– Yezidilik (İran gelenegi): Şerre taparlar. Şeytan’a tapmazlar. Aksine, Şeytan’dan ve kötülüklerinden korktukları için saygı duyarlar. Tanrı inançları yoktur.

  • Süryaniler ve Ermeniler Ortodoks mezhebindendir.
    Mardin’de ve Midyat’da birer tane Katolik kilisesi de var.
  • Romalılar bölgeye Mezopotamya (iki nehir arasında kalan bölge) Araplar ise el-cezire (ada) demişler.
  • Tarihte Asurlular- Akatlar- Babiller ve Sümerler bölgede hüküm sürmüşler.

Mardin; gecesinde takım yıldızlarını, gündüzünde gökyüzünün mavisini; büyüklere masallarda anlatılan dinler ve diller kardeşliğini dünya gözü ile gördüğüm yer oldu, dilerim sonsuza kadar da öyle yaşar.

Kasım 2008