Avrupa ticaret yollarının kesişim noktasında yer alan Prag, çok eskiden bu yana tüccarların ilgisini çekmiştir. Kent, 10. yy’ın başlarında, büyük Pazar meydanı (eski şehir meydanı) ve iki iç kale (Prag kalesi ve Vysehrad) ile birlikte, hızla büyük bir kente dönüşür.

Prag tarihi büyük hanedanlarca belirlenmiştir: Premyseller, Lüksemburglar ve Habsburglar.

Slav efsanelerine göre; Prenses Libuse,  babasının yerine geçen ilk kadın hükümdardır ve Batı Slav kabilelerinden birine hükmetmiştir. Hükümdar ve Prens olmak üzere mütevazi bir saban sürücüsü ile evlenmiş ve 400 yıl hüküm sürecek bir hanedan olan Premyseller’i kurmuştur. 

Kraliyet aileleri arasındaki kanlı çekişmelerin sonucu olarak, 935 yılında Prens Vaclav kardeşi Boleslav tarafından katledilir. Vaclav daha sonra aziz olarak kabul edilir ve Bohemya’nın kurucu azizi ilan edilir. Tahtta kısa bir süre kalmasına rağmen, Aziz Vitus Rotondasını (yuvarlak ve yüksek kubbeli yapı) da yaptırmış (925) olan Prens Vaclav, Çek devletinin kuruluşunda önemli bir rol oynamıştır.

 

Premyseller dönemi (900 – 1300):

Vltava nehri çevresinde ilk kez MÖ 500’de Kelt kabileleri yerleşti. MÖ 9.-6. ylar arasında Alman Markomonların gelişi ile Keltler de bölgeden yavaş yavaş çekildiler. MS 500 civarında Bohemya’ya gelen Slav kabilelerinin iktidar mücadeleleri, MS 800’lerde Premyseller’in hakimiyetiyle sonuçlandı. Premyseller, ilki Prag kalesi (LİNK) ikincisi ise Vltava’nın diğer yakasında kalan Vysehrad (LİNK) olmak üzere, iki isithdamlı bir yerleşim kurdular . Bu kalelelerin ikisi de yıllarca Çek prenslerinin konutu oldu. 

1091 – Prag kalesinde büyük yangın

1110 – Prag’daki küçük Alman yerleşimi

 

Lüksemburglar dönemi (1300 – 1450):

Prag, başta Premyseller soyundan gelen Kutsal Roma imparatoru 4. Karl’ın hükümdarlığı olmak üzere, ortaçağda en görkemli günlerini yaşadı. O dönemde zeki ve kültürlü kralının himayesinde, bugünkü Avrupa başkentlerinden daha büyük ve görkemli bir şehre dönüşmüştü. Gotik dönem eserleri arasında; Aziz Vitus Katedrali (1344), Karel köprüsü (Charles Bridge), Eski-yeni sinagog, Tyn kilisesi, eski şehir köprü kulesi sayılabilir.

4. Karl, aralarında Orta Avrupa’daki ilk üniversite olan Karlova Üniversitesi de dahil olmak üzere, şehirdeki pek çok eğitim kurumunun temelini attı.

1344 – Prag başkonsolosluk kabul edildi

1348 – 4. Karl, Karlova Üniversitesini ve yeni Prag şehrini kurdu

1378 – 4. Karl’ın büyük oğlu 4. Vaclav hükümdar oldu.

Üniversitenin ilk  Çek rektörü reform yanlısı Vaiz Jan Hus’un sapkınık suçlamasıyla 1415 yılında yakılması Husçu savaşlarının da yolunu açtı. Husçuların radikal kanadı olan Taborlular, 1434 yılındaki Lipany savaşında nihai olarak yenildiler. Hucçu kral Podebradyli Jiri taç giyerek başa geçti (1458).

1415 – Vaiz Jan Hus öldürüldü

1450 – 1526: Jagiellolar

1485 – Prag’da Husçu ayaklanmalar

1487 – Prag’da ilk kitap basıldı

 

Habsburglar dönemi:

Kutsal Roma İmparatoru 1. Ferdinand 1556’da, Çekleri yeniden Katolik cemaatine çekebilmek için Cizvitleri Prag’a çağırdı. Cizvitler, eski bir Dominiken manastırını karargah olarak seçti ve kilise kısa sürede Utrakist üniversitesi Karlova’nın (4. Karl’ın 1348’de kurduğu ilk üniversite) güçlü bir rakibi haline geldi. İlk cizvit kilise 1601’de inşa edildi.

Eğitime büyük önem veren Cizvitler, 1653-1723 arasında Klememtinum Üniversitesini kurdular. Prag kalesinden sonra en büyük yapı kompleksi olan okul, üç kilise, küçük şapeller, kütüphaneler, derslikler ve bir gözlem evinden oluşuyordu.

Cizvitler 1618’de kovulmalarına rağmen 1622’de iki üniversitenin birleşmesi sonrası, Prag’daki yüksek öğrenim üzerinde Cizvitler hakimiyet kurdu. Eğitim alanında hakim ve nüfusun çoğunun sapkın olduğuna inanan Cizvitler Çekçe kitapları yaktılar.

Ancak, 1773’de papanın tarikatı dağıtmasıyla Cizvitler de Prag’ı terk etti ve eğitim tekrar laikleşti. 17. yüzyılda kurulmuş Klementinum, bugün ulusal kütüphane olan Prag Üniversitesi’ne dönüştürülmüştür.

16. yüzyıldan 1. Dünya Savaşı’na kadar iktidarda kalacak olan Avusturyalı Habsburg imparatorlarının en aydın üyelerinden biri olan 2. Rudolf, sanata ve bilime düşkün bir kraldı ve Prag’a rönesans ruhunu taşıdı. Ancak, sanata ve bilime yönelik tutkularının yanında politikayı ihmal etti. Sarayı, sanatçılar, astrologlar, astronomlar ve simyacılar için bir cennet haline getirmişken tutarsız yönetimi nedeni ile çeşitli isyanlar baş gösterdi.

Prag, 2. Rudolf’un ölümünün (1612) ardından otuz yıl savaşlarını başlatacak olan Protestan isyanlarına sahne oldu. Bu savaşlar sırasında pek çok sanat eseri ve koleksiyonlar da yağmalandı.

Otuz yıl savaşlarını, katolik olmayanlara yönelik bir zulüm dönemi ve ülkenin bütün kurumlarının sistematik olarak Almanlaştırılması izledi. Protestanlığa karşı verilen mücadelenin başını çeken Cizvitlerin en güçlü silahlarından biri, kiliseleri yeni Barok mimari uyarınca restore edip pek çok yeni kilise inşa etmekti.

1526 – 1. Ferdinand ile  Avusturyalı Habsburglar başa geçti

1541  – Küçük mahalle, Kale ve Hradcany’de büyük yangın

1547 – 1. Ferdinand’a karşı Prag’ın kasabalarında çıkan ayaklanmalar bastırıldı

1556 – 1. Ferdinand Cizvitleri Prag’a davet etti

1583 – 2. Rudolf, imparatorluk sarayını Prag’a taşıdı ve büyük sanat koleksiyonunu toplamaya başladı

1609 – 2. Rudolf’un dinsel özgürlük üzerine beratı yayınlandı

1620 – Beyaz dağ savaşı

1631- Prag, Saksonlarca işgal edildi

1648 – İsveçliler Prag kalesini ele geçirdiler. Vestfalya barışı ve otuz yıl savaşlarının sonu

1653 – Takip eden yetmiş sene süresince, Cizvitler Klememtinum üniversitesini kurdu

1748 – Bohemya Şansölyeliği, son güç odaklarını da kaybetti

1757 – Prag Pruslaylılarca kuşatıldı

1773 – Cizvit tarikatı lağvedildi

1784 – Dört ayrı kasaba, Prag şehrini oluşturmak üzere birleşti

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

Eski şehir arması, şehrin İsveçlilere karşı direnişinin anısına İmparatorluk kartalı ve 12 bayrak ile işlenmiştir.

Savaşın getirdiği yıkımın etkileri, ancak 18. yyda giderilebildi. Şehirdeki pek çok güzel barok kilise ve saray, bu dönemden kalmadır. Barok eserler arasında; Aziz Niklaus kilisesi (Dientzenhoferlar eseri:1704-53), Küçük mahalledeki saraylar ve evler, eski şehirdeki bina cepheleri ve Karel köprüsündeki heykeller sayılabilir.

19. yy’da kent, milliyetçiliğin uyanışına ve vatandaşlık bilincinin yayılmasına tanıklık etti. Çek halkı, Avusturya iradesinin zayıflamasıyla kendi tarihini ve kültürünü yeniden keşvetti. Uzun süredir suskun kalan Çek dili yeniden resmi dil statüsü kazandı. Prag, çek sanatçılarının eserleri olan Ulusal müze (1818-1884-91), Ulusal tiyatro (1868) ve Rudolfinum gibi görkemli kamusal anıtlarla süslendi. Kent bilinci yeniden canlandı. Yahudi mahallesi ve yeni şehir baştan aşağı yenilendi; toplu ulaşımın temellerinin atılmasıyla, kent eski sınırlarının ötesine taştı.

1805 – Çekler, Avusturyalılar ve Ruslar Slavkov savaşında Napoleon’a yenildiler

1815 – Buharlı motorla çalışan bir araç ilk kez halka sunuldu

1845 –  Prag’a ilk trenin gelişi

1896 – Elektrikli tramvaylarla toplu ulaşım önem kazandı

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

1914 – 1. Dünya savaşı başladı

1918 – Çekoslav Cumhuriyeti kuruldu ve bağımsızlık kazanıldı

Prag, 1918’de bağımsız Çekoslavak Cumhuriyeti’nin başkenti oldu. Tomas Masaryk, seçimle gelen ilk başkan oldu.

2. Dünya savaşındaki bombardımanlardan neredeyse hiç zarar görmeyen şehire Alman birlikleri 1939’da girdi. Şehir, Emil Hacha başkanlığındaki Bohemya ve Moravya’nın başkenti ilan edildi

1942 – Başkan vekili Çek direnişçilerce öldürüldü

1945 – Dört gün süren ayaklanmaların ardından, Sovyet Kızıl ordusu coşkulu bir karşılamayla Prag’a girdi. Ekim’de Benes iradesinde geçici parlamento kuruldu

1955 – Dünyadaki en büyük Stalin heykeli Letna Parkı’na konuldu

1960 – Çekoslavak Sosyalist Cumhuriyeti (CSSR) ilan edildi

1962 – Letna parkındaki Stalin heykeli kaldırıldı, yerini 1991’de devasa bir metronom aldı 

1969 – Sovyet işgalini protesto eden öğrenci Jan Palach kendini Vaclav meydanında yaktı

 

1989 – Kadife Devrim (17 Kasım)

1990 – 60 yıl sonra ilk demokratik seçimler

1993 – Prag, bir kez daha Çek Cumhuriyeti’nin başkenti ilan edildi

1999 – Çek Cumhuriyeti Nato’ya katıldı

2004 – Çek Cumhuriyeti Avrupa birliğine katıldı

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

Prag Ulusal Müzesi Cumhuriyet sergisi

Kaynak: Dost görsel gezi rehberleri: Prag, 3.baskı, 2006