Yusufeli’ne doğru Çoruh nehri vadisi boyunca yüksek dağlar arasında devam eden Doğu Karadeniz gezimizin beşinci gününde İşhan köyü’ndeyiz. Köyde önce bir Gürcü kilisesi olan İşhan manastırını ziyaret ettik. Sonrasında köy içinde dolaşıyor ve bahçelerden meyve aşırıyoruz.

Bugün komşu köyde düğün varmış ve çoğu kadın erkenden düğüne, erkekler de bağlıklara, seralara çalışmaya gidince ortalık sakin görünüyor. Evler arasındaki alanlarda kış hazırlıkları başlamış, yaygılarda kızılcıklar, elmalar, erikler kurumaya bırakılmış.

İşhan köyünde kış hazırlıkları: Kızılcıklar kurutuluyor

İşhan köyünde kış hazırlıkları: Kızılcıklar kurutuluyor

Temel amcaya evinin önündeki divanda oturmuş bahçede koşturan iki torununu seyredip dinlenirken rastlıyoruz. Biz de yanına oturup gelini ve  kendisi ile sohbet ediyoruz. Eşi, Fadime teyze bugün düğüne gitmiş. Dokuz çocuğunun annesini “beli eğrildi, çirkinledi”diye anlatırken Temel amcanın gözleri gülüyor.

İşhan köyünde Temel amca ile sohbet ediyoruz

İşhan köyünde Temel amca ile sohbet ediyoruz.
Temel amca 79 yaşında.

Beş yaşında iken öksüz kalan Temel amca okula da gitmemiş. Okul çantası, ayakkabısı yok diye utanıyormuş; akşama kadar ağaç dibinde oturup eve dönüyormuş. Kız kardeşini de yedi yaşındayken valiye evlatlık vermişler. Kardeşi yeni ailesiyle Ankara’ya taşınmış, sonradan köyüne bir kere gelmiş, görüşmüşler ama uzun yıllardır görüşmemişler.

Bahçeler arasından geçip iki katlı bir evin avlusuna çıkıyoruz. Kalabalık bir aile, İstanbul’dan, İzmit’den ve Almanya’dan çocuklar torunlar toplanıp bir araya gelmişler. Evin annesi kış hazırlıklarının peşinde koşturuyor. Birkaç kuşaktır bu köyde yaşayan aileye manastırı ve Gürcüleri soruyoruz. “Köyümüzde Gürcü yok, kiliseyi ziyaret için gelip giderler.” diye anlatıyorlar.

İşhan manastırının ortalama 5000 ziyaretçisi oluyormuş ve önceki seneye kadar gelenlere makbuz kesiliyormuş. “Köye de gelir kalıyordu” diye anlatıyorlar.

Bizim kilise kalıntılarını ziyaretimiz sırasında herhangi bir kayıt işlemi olmadı ve kimse tarihi kalıntılar arasında ne yaptığımızı sormadı. İşhan manastırı, Osmanlı’nın bölgeyi almasından sonra 1983’de Erzurum-Kars merkezli meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki depremde zarar görene kadar cami olarak kullanılmış.

Köyün rakımı yaklaşık 1000 metre ve ılıman iklimi meyve sebze yetiştirmek için çok uygun. “Çocukluğumuzda” diyorlar, “çok daha fazla meyve olurdu, kamyon kamyon taşırdı” diye anlatıyor. Şimdilerde, bağlık denen köyün alt tarafında meyvecilik ve seracılık yapılıyormuş. Köyün geçim kaynağı da çok daralmış. Köylü gelirden çok ancak kendine yetecek kadar sebze meyve üretiyormuş. Belli kişilerin küçükbaş büyükbaş az sayıda hayvanı varmış ve geçim kaynağı daralınca gençler de köyü terk etmişler.

Köyde yaklaşık 150 hane ve 300 kişi yaşıyormuş. Gençler terk edince köyde yaşlılar kalmış. Köydeki ilkokulda yıllar önce 300 öğrenci varken günümüzde sadece 10 tane öğrenci kalmış. Yaz başında gele müfettişler “Alanbaşı, İşhan önemli köyler, buralardaki okulları kapatamayız” demişler. Ancak, çocuk sayısı azaldığı için ve 4+4+4 sistemi gelince seneye 4. sınıftan sonrası taşımalı sisteme geçeceklermiş. Ege’de veya Trakya’da gezdiğimiz pek çok köyde de 3. veya 4. sınıftan sonra çocukların taşımalı sistem ile ilçe merkezine veya komşu köylere okumaya gittiğini hatırlıyorum.

İşhan köyünden ayrılarak geldiğimiz yoldan vadiye geri iniyoruz. Yoldan az içeride vadi manzarasına nazır çok güzel bir asma çardak görünce adını bilmediğimiz bu köye doğru çeviriyoruz direksiyonu ve altı uçurum olan çardağa ilk adımlarımızı atarken çekiniyoruz. Sonrasında, manzaradan ve sesimize gelip bize modellik yapan birkaç sevimli çocuktan ayrılmamız yaklaşık bir saat alıyor.

Gün batımına Şavşat’a varmak için yola devam ediyoruz.

Çoruh vadisi boyunca baraj inşaatları arasında kalmış ve terkedilmiş köyler

Deriner barajı ve hidroelektrik santralinin inşaasına 1998 yılında başlanmış.
Çoruh vadisi boyunca baraj inşaatları arasında kalmış ve terkedilmiş köyler görüyoruz.

altı uçurum olan çardaktan panoramik manzara

Çardaktan panoramik manzara (22.08.2012 saat:13:14)
6 fotoğraf; f:11; 1/80

Çardaktan panoramik manzara

Çardaktan panoramik manzara (22.08.2012 saat:13:15)
7 fotoğraf; f:11; 1/60

Çoruh vadisi manzarasına karşı oynayan çocuklar

Çoruh vadisi manzarasına karşı oyun oynayan çocuklar

22.08.2012