Bu ilk rota değil ikinci;
Her bahar bende bir Balkanlar hayali uyanır, sonra yazarım çizerim ve bilet alamadan gündem değişir, kah Doğu Karadeniz yaylaları olur, kah İtalyan şehirleri olur, kah lateral malleol olur; bakalım bu sene neler göreceğim!
ilk notları yazdığımda Hırvatistan vize istemiyordu ancak 2013 itibari ile Schengen bölgesinde kalıyor ve bu nedenle vize alıp devam etmek yerine şimdilik rotadan çıkarıyorum.
İlk rotamı revize etmeden yeniden başladım ve devamdaki taze notlar, son günlerde okuduğum paylaşım sever ve deli gibi gezer arkadaşların notlarından derlendi, emeği geçmiş tüm gezerlere, yazarlara, herkese teşekkürler, saygılar sevgiler!
GENEL
Sobe: kiralık daire
Stari Grad: eski şehir, kale içi
Otobus Kolodvor  /  Kolodvor: otogar
Saray Bosna para birimi: BAM
Pasaport fotokopisini çek !!!
Tatlıcıların çoğu Goraniler tarafından işletilirmiş Kosova’da; Müslüman bir azınlık
Makedonya’da parayı postanede bozdur.
Kosova Makedonya’dan daha pahalı
xh: “c” diye okunuyor
sh: “ş” diye okunoyor
Xhoshkun à coşkun
Xhamia àcamiya = cami
q: “ç” diye okunuyor
y: “u” diye okunuyor
j: “y” diye okunuyor
paqa à paça
Qaj:  çay
Qyfte –> çufte = köfte
Sheshi: meydan (Arnavutça)
Sheshi Shadervan –>  Şadırvan Meydanı
tore: hane (Arnavutça)
Qajtore –> çayhane
Mishtore –> kasaphane
Burektore –> börekçi
 
Haritada işaretlediğim şehirlerin okuduğum notlardan genel değerlendirmesi
1-      Mostar (Bosna Hersek) GÜZEL
2-      Saraybosna (Bosna Hersek – Başkent) GÜZEL
 
1-      Budva (Karadag) GÜZEL
2-      Kotor (Karadag) GÜZEL
3-      Podgorica (Karadag – Başkent) gece köprü fotosu (?)
 
1-      Struga (Makedonya)
2-      Ohrid (Makedonya) GÜZEL
4-      Bitola (Manastir) (Makedonya)
5-      Üsküp (Skopje) (Makedonya – Başkent) GÜZEL
6-      Tetova (Kalkandelen)(Makedonya) GÜZEL
7-      Shtip (Istip) (Makedonya)
8-      Dojran (Makedonya)
9-      Kavadarci (Tikves) (Makedonya)
10-      Mavrovo (Makedonya)
 
1-      Prizren (Kosova – Kültür başkenti) GÜZEL
2-      Priştina (Kosova – Başkent) (?)
Balkanlar haritası

Balkanlar haritası

Şehirler arası Ulaşım
–       Prizren – Podgorica otobüsü: 8 saat (GİTME)
–       Podgorica – Budva otobüsü: 1,5 saat, çok sefer var
–       Prizren – Üsküp otobüsü: 3 saat (9 euro) (sabah 5:30’da ve 9’da var)
–       Üsküp – Prizren otobüsü: 3 saat (9 euro) (11:30 ve 16’da var)
–       Kotor – Budva: 45 dakika, çok sefer var
–       Kotor – Budva – Podgorica otobüsü: 2,5 saat (7 euro)
–       Budva – Kotor: otobüs 3 euro; Taksi 15 euro (20-25 dakika)
–       Kotor – Stevi Stephan: otobüs 4 euro (:58)
–       Stevi Stephan – Budva: otobüs 1,5 euro (30 km)
–       Budva – Çetinje: otobüs 3 euro (45 dakika)
–       Mostar – Sarajova: 2,5 saat (tren ile de aynı süre)
–       Priştina havaalanı – Priştina otogar: otobüs saatte bir (2 euro); Taksi 15-25 euro (10 dakika)
–       Priştina – Üsküp: 2 saat (5 euro)
–       Priştina – Prizren: 2 saat (4 euro), çok sefer var
–       Priştina havaalanı – Prizren: Taksi 35-40 euro (1 saat)
–       Prizren – Priştina havaalanı: sabah saat 9’da Pegasus servisi (7 euro)
–       Otogarın önündeki De Rada caddesinin hemen başlangıcında (güneyde, dereye yakın tarafında), Aliya İzzetbegoviç meydanda, Pegasus logolu bir yazıhane var (William Walker caddesinin başladığı köşe ayrımına yakın)
–       Üsküp – Ohrid otobüsü: 3 saat (tek yön: 8 euro, gidiş-dönüş: 10 euro)Otogardan gidiş-dönüş bilet alınca dönüş açık bilet oluyor. Ohrid’de postaneyi soluna alıp caddeden devam et ve ufak, beyaz bir kulübede dönüş biletine saat yazdır.
–       Üsküp – Bitola tren/otobüs
–       Ohrid-Bitola otobüsü: 2 saat (200 MKD) – Otogardan 6:30’da (Makedonski Proverliteli Caddesi)
–       SarayBosna – Mostar: 2 saat (12 euro); tren 6:30’da (3saat – 9,90 KM)
–       Tetova – Üsküp: 1 saat (2 euro)
 
ÜSKÜP (Skopje) – MAKEDONYA BAŞKENT (üsküp 2014 projesi vizyonda)
Üsküp Havaalanı – şehir merkezi için Vardar Express otobüsleri var (2,5 euro)
Üsküp Otogar – şehir merkezi yürüyerek 15 dakika
Müzeler ve Kiliseler sabah 10’da açılıyor!
–       http://shantihostel.com/ Otogara (ve gara) yürüyerek 5 dakika
–       Çarşı – Bit pazarı (Bitpazarska Caddesi)
–       Üsküp Kalesi – Müze – Saat (depremde durmuş)
–       Taş Köprü (Karmen Most)
–       Üsküp Çarşısı’nda bulunan Kurşunlu Han (Müezzin Hoca Hanı): Açık hava müzesi gibi antik Roma dönemine ait  tarihi eserler sergileniyor. Günümüzde tüm konser, parti ve tiyatro oyunları burada yapılıyor.
–       Geçen yıllarda Kurşunlu Han, Pyetar Bogdani Arnavut Kültür Mirası Enstitüsü olmuş.
–       Davut Paşa Hamamı ve Çifte Hamam: Çifte Hamam günümüzde sanat müzesi olarak hizmet veriyor.
–       Rahibe Teresa’nın heykeli ve evi – Mareşal Tito Caddesi (Ctesi yarım gün açık)
–       Üsküp Şehir Müzesi (eski Gar):  Mareşal Tito Caddesi – Ramstore (AVM) yakınında, cadde Nişantaşı gibi
–       2002 yılında yapılan Vodna Tepesindeki Milenyum Haçı; teleferik ile çıkılıyor; gece aydınlık
–       Pantaleymon Kilisesi,  tepeden daha da ileride, orman içinde
–       Stevi Spas Manastırı: incil sahneleri ahşap üzerine işlenmiş (kaleden aşağı inerken, müzenin karşısında)
–       Mustafa Paşa Cami
–       Köprü kenarındaki Anayasa Binası (yeni, sütunlu bina)
–       Ploştad Makedonya Meydanı
–       Belgrad Caddesi: En işlek caddesi, kuyumcular var
–       Kurşunlu Han
–       Kapan Han
–       Sulu Han
–       Arasta Cami
–       Gotse Delchev Köprüsü
–       Gotse Delchev Müzesi: 120 MKD (milliyetçi, Osmanlı karşıtı ulusal kahraman) – Türk mahallesine yakın
–       Makedon yemeği: Papu ve Ezerce
 
TETOVA (Kalkandelen) – MAKEDONYA
Üsküp’e 55 km
Alacalı Cami – Köpüklü Nehri’nin yanında (1495)
Harabati Baba tekkesiAbdurrahman Paşa konağı (1833)
 
OHRİD – MAKEDONYA
Ohrid terminalden merkez yürüyerek 1 km, 15 dakika.
–       Fuat Hayreddin bey pansiyonu, ‘Key Marsal Tito” mahallesi, No 36b (sahildeki kilisenin hemen arkasındaki sokakta)
–       Türk Çarşısı
–       Halveti Tekkesi
–       Eski yöntemle kağıt üreten bir atölye
–       St Sofia Kilisesi – freskolar güzel, akustiği iyi, giriş ücretli
–       St. Panteleymon Kilisesi: Bizans’ın en eski üniversitesi için kazı çalışmaları var
–       Ohrid kalesinden sahile doğru 3 kafesli Ohrid Antik Tiyatrosu
–       Samoil Kalesi: Manastırın arkasından, ormanın içine toprak patikayı tırman. 30 MKD – Pazartesi müzeler ve kale kapalı (10. ve 11. yy da çarlık yapmış)
–       St Kaneo (Sv jovan at Caneo): göl kenarından tırman (before the rain filmi manzarası, fotoğraflarda görünen kilise)
–       Kaleden aşağı doğru, Tepede Aziz Clement Kilisesi (Plaoşnik ya da Aziz Pantelemon) ve Sinan Paşa’nın ve Aziz Clement’in mezarları (Kiril alfabesini bulmuş)
–       Tepede Aziz Clement Kilisesi (Plaoşnik ya da Aziz Pantelemon) ve Sinan Paşa’nın ve Aziz Clement’in mezarları (Kiril alfabesini bulmuş)
–       Tekne gezisi (~ 8 euro)
–       Sveti Naum Manastırı: Ohrid’den otobüs ile 40 dakika (08:20 gidiş-12:10 dönüş_30 km), tekne turları da var – Gün batımı
 
BİTOLA (Manastır)- MAKEDONYA
Üsküp ve Ohrid’den günlük tren veya otobüs seferleri var.
–       Shirok Sokak:   popüler cadde, terminale 1,5 km mesafede, yürünebilir
–       Eleni Koninte Evi (Shirok sokak’da)
–       Milli Müze (Askeri Okul): 100 MKD (Shirok sokak’ın sonunda)
–       Kadı Mehmet Efendi Cami
–       Sveti Dimitri Ortodoks kilisesi
–       2. Philip Meydanı: yeni şehir meydanı
–       İshak bey Cami
–       Heraklea antik kenti (Heraclaa Lyncestis kazıları – otogara 1,5 km mesafede)
–       Mozaikler
–       Saat Kulesi (Sat Kula)
–       Restoran: Leo
 
STRUGA (Ohrid kenarında) – MAKEDONYA
Gölden beslenen bir nehir geçiyor.
Ohrid, Partizan caddesi üzerinden dolmuşlar var. 20 dakika (50 MKD)
 
PRIZREN – KOSOVA
Kosova’nın Başkenti: PriştineNüfus çoğunlukla, Arnavut müslüman–       Şadırvan bölgesi (Prizren’in merkezi): Osmanlı’nın en eski ve merkezi yerleşim bölgesi.–       Taş Köprü (Bistrica nehri)

–       Kale

–       Maraş bölgesi: Köprü ve Cami

–       Eski Prizren Evleri: Shqiptare caddesinin Maraş tarafı, Cuma Cami etrafı

–       Sinan Paşa Cami

–       Gazi Mehmet Paşa Camii ve külliyesi

–       Bayraktar Camii (Arnavutluk bağımsızlık bildirgesi bu caminin yanındaki küçük bir binada okunmuş – 1878)

–       Saraçhane Camii, Suzi Çelebi Camii

–       Halveti Tekkesi

–       Melami Tekkesi

–       Kadiri Tekkesi

–       Aziz Yorgos Katedrali (Svyeti Yorgi Katedrali: Sırp)

–       Cuma Camii

–       Aile Ortodoks Kilisesi

–       Yardımcı Bayan Katolik Kilisesi

–       Kale çıkışındaki kilise

–       Çifte Hamamlar

–       Sofra Restoran: Köfte ve Trileçe tatlısı

–       Oltaş pansiyon, eski Ortodoks Kilisesi’ne yakın (Nevruz bey: +381 292 31 628)

    

PODGORİCA – KARADAĞ BAŞKENT (?)
Skadar Gölü: milli park girişi: 2-4 euro
 
BUDVA – KARADAĞ
–       Tatil beldesi, sahili güzel
–       Sveti Stephan adasına kale yolundan kalkan minibüslerle 15 dakikada gidiliyor ama kale içi otele ait.
–       Sveti Jovan Kilisesi
–       Kutsal Üçleme Kilisesi
–       Aziz Sava Kilisesi
–       Budva Old Town (Stari Grad)
–       Kale ve Roma döneminden kalma hamam kalıntıları
–       Hotel Splendid (James Bond filmi “Casino Royale” burada çekilmiş)
 
KOTOR – KARADAĞ
Kotor, fotojenik bir şehir ve Budva’dan daha sakin; eski şehir otobüs terminaline on dakika mesafede
Tekne turları da geliyor; deniz tarafındaki kapıya bak!
–       Unesco koruması ile 79 depreminden sonra yeniden inşa edilmiş
–       Surlarla çevrili kale içi (Stari Grad)
–       Tepede, surlarla çevrili Steve Ivan Kalesi
–       St John Kalesi; erken çık, güneş fiyortların ardından batıyor
–       Şehrin en büyük meydanı olan Silahlar Meydanı: saat kulesi, utanç duvarı
–       Aziz Tryphon Katedrali (şehrin koruyucu azizi)
–       Pima Sarayı
–       Drago Malikanesi
–       Belediye binası
–       Kotor Denizcilik Müzesi (Grigurana Malikanesi)
–       Aziz Nikola Kilisesi
–       Aziz Luka Meydanı’na giden yoldaki şehir arşivi
–       Dedikodu Meydanı olarak nitelendirilen küçük alandaki su kuyusu
–       Perast (karşısında adalar var)
–       YEMEK: Yöresel yemek yok, servis çok yavaş, dilim sebzeli pizza ye
 
ÇETİNJE (eski başkent) – KARADAĞ
Çok müze var. Toplu müze bileti 10 euro.
1878 Berlin anlaşması ile Osmanlı’dan bağımsızlığını kazanmış, belge müzede var.
–       Saint Peter Manastır (mumyalı)?:  Karadağ’da bulunan en ünlü Sırp Ortodoks manastırı, 08-19 arası açık
–       Vladiko Danilo Mezarı: Manastırın solundan tepeye doğru 10 dk yürü, şehir manzarası güzel
–       Vlaška Kilisesi (1450) Kilisenin korkulukları için ele geçirilen düşman silahlarının namluları kullanılmış
–       Etnoğrafya Müzesi: Kral Nichola Meydanı, 09-15 arası açık, gelenesel yaşam tarzı sergileniyor
–       Devlet Müzesi: Kral Nichola Meydanı, 09-15 arası açık, Kral I. Nikola Petrovic’in evi (1910)
–       Milli Müze: Novice Cerovica Meydanı,  09-17 arası açık, tarih ve sanat bölümleri güzel
–       Biljarda Salonu: Novice Cerovica Meydanı,  Peter II Petrovic’in evi (1832)
–       Ostrog Manastırı: Sümela Manastırı gibi, tepeye yürümek zor, Budva ve Kotor’dan turlar var (20 euro), üç güne kadar ücretsiz konaklama ve ortak mutfak var; sabah ayini güzel
 
SARAJEVO – BOSNA HERSEK BAŞKENT 
Otogar veya gar – Başçarşı:  1 numaralı tram (1,8 KM)
–       Merkez – Ilıca: 3 numaralı tram (ilk elektrikli tram sistemi)
–       Ilıdza (Ilıca) bölgesi: Türkler yoğun ve savaşta en çok bombalanan bölge
–       Tünel: Ilıca’dan otobüs var. Müze, saat 15’e kadar açık. 100 BM.
–       Urelo Bosna Parkı: Ilıca’dan taksi ile 1 saat
–       3 numaralı tram hattı Osmanlı’dan kalmış ve Avrupa’nın en eski tramvay hattı imiş
–       Ferhadija Caddesi: Trafiğe kapalı ana cadde
–       Vratnik tepesi: manzara
–       Kevaçi Sokağı
–       Sarı Burç: manzara
–       Tito’nun Sarayı
–       Oslohodenja Meydanı: Satranç oynanan meydan
–       Ulusal Kütüphane: Miljacka Nehri’nin kenarında, Haziran’da müze olarak açılacak
–       Sebil
–       Gazi Hüsrev Bey Camii ve Kapalıçarşı
–       Saat Kulesi
–       Hz. İsa Kilisesi
–       Saraybosna Katolik Katedrali: Ferhadija Caddesi üzerinde, hafta sonunda Pazar yeri oluyor
–       Ortodoks Kiliseleri
–       Musevi Sinagogları
–       Fatih Camii
–       İnat Kuca Evi
–       Morica Han (Boşnak kahvesi – Kafa)
–       Markale Masakr: Pazar yeri
–       Vječna vatra (Eternal Flame): 2. DS anısına ateş ve anıt var Maršal Tito ve kesişiminde
–       Nehir kenarında görkemli Avusturya-Macaristan İmparatorluğu dönemi binaları var
–       Güzel Sanatlar Akademisi, Evangelist Kilisesi olarak yapılmış, içi güzel
–       Latin (Hünkâr) Köprüsü
–       Osmanlı kalesi Beyaz Tabya
–       Fatih’in şehre girdiği Koza köprüsü ve Osmanlı çeşmesi
–       Srvzo House (Türk evi, müze yapılmış)
–       28 Haziran 2014, Latin Köprüsü üzerinde başlamış 1. DS’nın yüzüncü yıl dönümü
–       Yemek: Cevapi Zeljo veya Tarik Hodzic Eski Meşhur Galatasaraylı Futbolcunun Restoranı
 
MOSTAR – BOSNA HERSEK
–       Mostar Köprüsü (Neretva Nehri) ve üzerindeki kafe, Çardak
–       Kriva Cuprija Köprüsü (Mostar köprüsü denemesi, daha eski)
–       Kujundziluk (kuyumcular) Çarşısı
–       Koski  Mehmet Paşa Camii: Minareye çık, manzara güzel
–       Müslüm Bey Konağı
–       Karagöz Bey Cami
–       Eski Çarşı ve Şadırvan Restoran (yemek: National Plate)
–       Hrvatskih Branitelja Bulvarı, savaş zamanı Hırvat ve Boşnak sınırı
–       Lejla (Leyla) Pansiyon
 
BLAGAJ – BOSNA HERSEK
Mostar’a 10 -15 dakika mesafede
Bosna, Osmanlı’ya dahil olmadan önce kurulmuş, 550 yıllık Sarı Saltuk Bektaşi Tekkesi var.
 
POÇİTEL – BOSNA HERSEK
–       Türkler’in Bosna’da kurduğu ilk köy, Türk köyü
–       Eski taş yapılar
–       Karşılıklı konumlanmış olan kaleler
–       Gözetleme kulesi
–       eski Türk Hamamı
–       Şişman İbrahim Paşa Cami
–       Kaderin ve aşkın köyü: Savaş öncesi yönetmenlerin ve ressamların gözde yerlerinden biriymiş
 
PRUSAC – BOSNA HERSEK
–       Ayvaz Dede Şenliği, 27-30 Haziran
–       Ramazan 1, 28 Haziran 2014
 
Nisan 2014