Bugün Mardin’de üçüncü günümüz. İlk gün tarihi Mardin sokaklarını ve dün de çevresini, Midyat’ı gezdik. Batman’da Hasankeyf Kalesi‘ne tırmandık ve Ilısu Barajı inşası tamamlandığında sular altında kalacak vadiyi seyrettik. İstanbul’a dönüş için ayrılmadan önce Mardin çarşılarında gezmeye ve alışverişe çıkıyoruz. Mardin alışveriş turumuzun ilk durağı pazar yeri olacak.

Mardin pazarında ne yok ki; türlü türlü baharatlar, ev yapımı salçalar, kurutulmuş sebzeler! Pazarda çuval çuval zeytinleri görünce ne kadar şaşırdığımı itiraf etmeliyim. Haritada Ana’dolu’nun doğusu diye gösterirken akla ilk ne kadar kurak olduğu geliyor, halbuki bu dağlar binlerce yıldır medeniyetlerin beşiği olmuş Mezapotomya Ovası’na bakıyor!

Badem şekerini mavi renkte görmek bize garip geliyor ancak diyorlar ki taze badem şekeri mavi renkte oluyormuş. İstanbul’da biz alana kadar beklemiş şekerler bayatlayıp beyazlaşıyormuş. Ne kadar mavi o kadar taze imiş yani! Mardin pazarından aldığımızda boncuk renginde şekerlerin bir kaç gün sonra beyazlaştığına şahit oluyoruz. 

Revaklı Çarşı ve diğer tüm hanları zaman ayırıp tek tek gezmenizi öneririm. El dokuması ipek şallar, şahmeran işlemeli panolar, mırra ikramında kullanılan bakır fincanlar, bakır cezveler, her biri ayrı güzel!

El emeği göz nuru gümüş işlemeler ve Mardin işi telkariler Mardin’den hediye almak isterseniz önceliğiniz olmalı.

Dar sokaklarında gezerken karşılaştığımız her yaştan Mardin kadınının gözlerindeki derinliğe hayran kalmadan edemiyoruz. Bunu farkeden deneyimli esnaf ise bu işin sırrını orijial toz rimellere bağlayacak. Bu dakikadan sonra, kendinizi sokak ortasında bir tabureye oturmuş, elinizde ayna gözünüze rimel çektirirken bulmanız an meselesi!

Mardin Kalesi'nden şehir manzarası

Mardin Kalesi’nden şehir manzarası

Zeytincilik olan bir yerde zeytin yağı ve mis kokulu sabunlar da eksik olmaz.

  • Beyaz renkli badem sabunu saç dökülmesine karşı,
  • Sarı renkli bıttım sabunu kepeğe karşı,
  • Yeşil renkli menengiç sabunu sivilceye karşı,
  • Beyaz renkli defne sabunu kuru cilt temizliğinde ve
  • Siyah renkli  zeytinyağı sabunu yağlı cilt temizliğinde öneriliyor.

Mardin sokaklarında gezerken aldığım notlar:

  • Şami eşekler: Beyaz renkli ve daha iri olan bu eşekler Belediye’de kadrolu olarak çalışıyor ve tarihi Mardin’in dar sokaklarında çöp topluyorlar. Şam’dan geldikleri için isimlerine “şami” deniyor.
    Önceleri nüfusun %80’i Süryani imiş. 1915 sonrası dışa göç olmuş (Almanya, Kanada ve İstanbul). Günümüzde Mardin’de 80 Süryani aile yaşıyor.
  • Süryanilerde yaygın isimler: Yakup – İshak ve Gabriel (cebrail meleği)
  • Süryanice Sami dil ailesinden gelir: Aramice – Süryanice ve Arapça dilleri birbirinden türemiş.
  • Süryaniler ve Ermeniler Ortodoks mezhebindendir. Mardin’de ve Midyat’da birer tane Katolik kilisesi de var.
  • Romalılar bölgeye Mezopotamya (iki nehir arasında kalan bölge) Araplar ise el-cezire (ada) demişler.
  • Tarihte Asurlular- Akatlar- Babiller ve Sümerler bölgede hüküm sürmüşler.

Mardin gecesinde takım yıldızlarını, gündüzünde gökyüzünün mavisini gördüğüm; büyüklere masallarda anlatılan dinler ve diller kardeşliğini dünya gözü ile gördüğüm yer oldu. Dilerim sonsuza kadar da öyle yaşar!

Kasım 2008