Fotoğraflarını ilk kez 1990’lı yıllarda yayınlanmış Atlas Dergilerinde gördüğüm, antik dönem Zeus Tapınağı’nın ev sahibi Euromos Antik Kenti’ni görmeye gidiyoruz. Sütunlarının çoğu yıkılmadan günümüze kadar ulaşmış olan tapınak, halk arasında “Ayaklı” olarak biliniyor.

Antik kentin tapınağı, İzmir-Milas karayolu üzerinden de rahatça seçiliyor. Euromos ören yerindeki arkeolojik çalışmalar ilk kez 1969’da başlatılmış ve halen Muğla Üniversitesi bünyesinde devam ettirilmekte.

Eldeki bulgulara göre antik kentin tarihi MÖ 6. yüzyıla geriliyor.

Euromos Zeus Tapınağı

Euromos Antik Kenti – Zeus Tapınağı

Karia medeniyetinin ilk başkenti Mylasa’dan (Milas) sonra önemli bir Karia şehri olarak sayılıyor. Agora, stoa, tiyatro, şapel, surlar, kuzey ve güney nekropol bölgelerindeki arkeolojik çalışmalar devam ediyor.

Özellikle 18. yüzyılda pek çok Avrupalı gezginin Osmanlı başkentinde ve Anadolu kırsalında gezdiği, çizdikleri gravürleri kitaplaştırdığı biliniyor. Özellikle Karia bölgesi hakkında yayınlar yapmış Fransız asıllı Marie-Gabriel-Florent-Auguste kont Choiseul-Gouffier (1752-1817)’in arşivi ilgi çekici görünüyor.

– – o – –

Şehir, aynı zamanda Pers Satrabı olmasına karşın Helenizm estetiğini benimsemiş Kral Mausolos döneminde görkemli bir hal kazanmış. Hali hazırda, bugüne kadar ayakta ulaşabilmiş sütunlar ise Karia tanrısı Labraundalı Zeus adına yapılmış ilk tapınağın kalıntıları üzerine, Roma döneminde eklenmiş. Roma İmparatoru Hadrian dönemine (MS 2. yüzyılın başı) tarihleniyor.

Bu basamaklı ve sütunlu mimari bana, antik dönem Frig bölgesinde yer alan Aizonai Antik Kenti‘ni ve Kibele kültü üzerine inşa edilmiş tapınağını hatırlatıyor!

Euromos Antik Kenti - Zeus Tapınağı

Euromos Antik Kenti – Zeus Tapınağı

Antik kentteki en önemli eser olan Zeus Tapınağı ve korinth başlıklı sütunları özellikle gün batımında çok güzel fotoğraf vermekte. Rotanızı planlarken tercih şansınız var ise tapınağı öğleden sonra görmenizi önerebilirim.

Tüm varlıklı antik kentlerde, kentin ileri gelen ailelerinin isimlerini yaşatmak üzere şehrin önemli noktalarında heykel, sütun veya lahit gibi eserler bağışladığını görüyoruz. Euromos Antik Kenti’nde de tapınak sütunlarının üzerinde bu ailelerin bağışları ve isimleri yazmakta.

Euromos Antik Kenti - Zeus Tapınağı - Çift yüzlü balta ve Zeus'un kulakları

Euromos Antik Kenti – Zeus Tapınağı – Çift yüzlü balta ve Zeus’un kulakları

Benim ise tapınak sütunları aradığım bir desen var. Tam da tapınağın girişinde, şu an için zeminde kalan, ortadaki taşın üzerine işlenmiş çift yüzlü balta, bu tapınağın Zeus Labraundos kültüne adanmış olduğunu gösteriyor. Çift yüzlü baltanın iki tarafındaki kulaklar ise “Zeus her şeyi duyar” demek istiyor!

Benzer bir motifi, Milas’da, tarihi şehir surlarının kapısında kilit taşı üzerinde de görmüştük.

29.08.2020